Posts

Showing posts with the label आत्‍मनेपदी:

लकाराणां संक्षिप्‍त रूपाणि - आत्मनेपदम् ।

लट् लकार: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् प्रथमपुरुष: ते इत (आते) अन्‍ते (अते) मध्‍यमपुरुष: से इथे (आथे) ध्‍वे उत्‍तमपुरुष: इ (ए) वहे महे लृट् लकार: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् प्रथमपुरुष: स्‍यते स्‍येते स्‍यन्ते मध्‍यमपुरुष: स्‍यसे स्‍येथे स्‍यध्‍वे उत्‍तमपुरुष: स्‍ये स्‍यावहे स्‍यामहे लड्. लकार: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् प्रथमपुरुष: त इताम् (आताम्) अन्‍त (अत) मध्‍यमपुरुष: था: इथाम् (आथाम्) ध्‍वम् उत्‍तमपुरुष: इ वहि महि लोट् लकार: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् प्रथमपुरुष: ताम् इताम् (आताम्) अन्‍ताम् (अताम्) मध्‍यमपुरुष: स्‍व इथाम् (आथाम्) ध्‍वम् उत्‍तमपुरुष: ऐ आवहै आमहै विधिलिड्. लकार: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् प्रथमपुरुष: ईत ईयाताम् ईरन् मध्‍यमपुरुष: ईथा: ईयाथाम् ईध्‍वम् उत्‍तमपुरुष: ईय ईवहि ईमहि आशीर्लिड्. लकार: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् प्रथमपुरुष: सीष्‍ट सीयास्‍ताम् सीरन् मध्‍यमपुरुष: सीष्‍ठा: सीयास्‍थाम् सीध्‍वम् उत्‍तमपुरुष: सीय सीवहि सीमहि लिट् लकार: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् प्रथमपुरुष: ए आते इरे मध्‍यमपुरुष: (इ) से आथे (इ) ध्‍वे उत्‍तमपुरुष: ए (इ) वहे (इ) महे लुट् लक...

भ्‍वादिगण:

भ्‍वादिगण: -    दशक्रियागणा:  सन्ति ।  तेषु  भ्‍वादिगण: प्रथम:  गण: अस्ति ।  अस्‍य  नाम भ्‍वादिगण इति अभवत् भू धातो: गणस्‍य प्रथमधातुत्‍वात्  ।   दशगणेषु धातूनाम् आहत्‍य संख्या 1970मिति अस्ति  । यासु  1035 तु केवलं भ्‍वादिगणे  सन्ति ।      भ्‍वादिगणीय धातुषु धातु-प्रत्‍ययो: मध्‍ये शप् (अ) विकरणं लगति (कर्तरि शप्)।  मूलप्रत्‍ययै: (ति त: अन्ति) सह् शप् (अ) इति मिलित्‍वा 'अति, अत:, अन्ति' इति भवन्ति ।      धातो: अन्तिमं स्‍वरं 'इ ई, उ उू, ऋ ऋृ, तथा च उपधाया: (अन्तिमवर्णस्‍य पूर्वतनम्) इकार, उकार, ऋकारस्‍य च गुणादेश: (ए, ओ, अर्) भवति ।  अन्तिमस्‍य गुणस्‍य एकारस्‍य 'अय्' इति  ओकारस्‍य च 'अव्' इति भवति ।  यथा - भू + अ + ति = भवति, नि + अ + ति = नयति हृ + अ + ति = हरति आदि    लट्, लोट्, लड्., विधिलिड्. चादे: संक्षिप्‍तरूपाणि अधोविधि चलन्ति । परस्‍मैपदम्   लट् लकार: एकवचनम् द्विवचनम् बहुवचनम् प्रथमपुरुष: अति अत: अन्ति मध्‍यमपुरुष: अ...